– వాహనదారులకు చట్టం కల్పిస్తున్న హక్కులు తెలుసుకోండి !

రోడ్డుపై వెళ్లే సామాన్యులు తరచుగా ఎదుర్కొనే సమస్య ట్రాఫిక్ పోలీసుల తనిఖీలు. నిబంధనల ఉల్లంఘన సంగతి పక్కనపెడితే, పోలీసులు వ్యవహరించే తీరుపై వాహనదారులకు ఉన్న చట్టపరమైన హక్కుల విశ్లేషణ :

Facts of the Case (నేపథ్యం):

రోడ్డుపై ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు ట్రాఫిక్ పోలీసులు తనిఖీల కోసం లేదా హెల్మెట్ లేదనో వాహనాన్ని ఆపుతారు. బండి ఆపగానే ఓ కానిస్టేబుల్ లేదా ఎస్సై అకస్మాత్తుగా వచ్చి బండి తాళం లాక్కోవడం, బండిని నెట్టేయడం, టైర్లలో గాలి తీసేయడం లేదా దురుసుగా మాట్లాడటం మనం నిత్యం చూస్తుంటాం. భయపడిపోయిన సామాన్యులు వారు అడిగినంత లంచం ఇచ్చుకునో, బతిమిలాడుకునో వస్తుంటారు.

Issues (వివాదాస్పద అంశాలు):

* తనిఖీల పేరుతో వాహనం తాళం లాక్కునే అధికారం పోలీసులకు ఉందా?

* చలాన్ (ఫైన్) వేసే అధికారం ఏ స్థాయి పోలీసు అధికారికి ఉంటుంది?

* అధికారులు దురుసుగా ప్రవర్తిస్తే వాహనదారుల హక్కులేంటి?

Section of Law & Rules (చట్టం - నిబంధనలు):

* బండి తాళం లాక్కోవడం నేరం: మోటార్ వాహనాల చట్టం (MV Act, 1988) సెక్షన్ 130 ప్రకారం.. పోలీసులు వాహనాన్ని ఆపి డ్రైవింగ్ లైసెన్స్, ఆర్‌సీ, ఇన్సూరెన్స్ వంటి పత్రాలను అడిగే అధికారం మాత్రమే ఉంది. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వాహనం తాళం (Keys) బలవంతంగా లాక్కునే అధికారం చట్టంలో ఎక్కడా లేదు. ఏ స్థాయి అధికారికీ (ఎస్సై, సీఐలకు కూడా) ఈ హక్కు లేదు. ఇది పూర్తిగా చట్టవిరుద్ధం.

* చలాన్ ఎవరు వేయాలి?: ట్రాఫిక్ నిబంధనల ఉల్లంఘనపై జరిమానా (చలాన్) విధించే అధికారం కనీసం ASI (అసిస్టెంట్ సబ్ ఇన్‌స్పెక్టర్- వన్ స్టార్) లేదా ఆ పై స్థాయి అధికారులకు మాత్రమే ఉంటుంది. సాధారణ కానిస్టేబుల్ లేదా హెడ్ కానిస్టేబుల్‌కు మీ బండిని ఆపి చలాన్ వేసే హక్కు గానీ, తాళం లాక్కునే హక్కు గానీ లేదు.

* గాలి తీసేయడం, అసభ్య పదజాలం: పోలీసులు మీ బండి టైర్ల గాలి తీసేయడం, లాఠీతో కొట్టడం లేదా బూతులు తిట్టడం అనేది పోలీస్ మాన్యువల్ మరియు మానవ హక్కుల నిబంధనలకు పూర్తి విరుద్ధం. వాహనం నో-పార్కింగ్‌లో ఉంటే చట్టప్రకారం ఫైన్ వేయాలి లేదా టోయింగ్ చేయాలి తప్ప టైర్ల గాలి తీయకూడదు.

Action Plan (వాహనదారులు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు):

* ట్రాఫిక్ పోలీసులు ఆపగానే పారిపోకుండా బండి ఆపి వారికి సహకరించండి. అడిగిన పత్రాలను 'డిజిలాకర్ (DigiLocker)' లో కానీ ఫిజికల్‌గా కానీ చూపించండి.

* ఎవరైనా కానిస్టేబుల్ లేదా ఎస్సై వచ్చి మీ బండి తాళం లాక్కోవడానికి ప్రయత్నిస్తే, అది చట్టవిరుద్ధమని సున్నితంగా చెప్పండి. అయినా వినకుండా దౌర్జన్యం చేస్తుంటే భయపడకుండా వెంటనే మీ సెల్‌ఫోన్‌లో వీడియో రికార్డ్ చేయండి. (పబ్లిక్ ప్లేస్‌లో ప్రభుత్వ అధికారి విధి నిర్వహణను వీడియో తీయడం నేరం కాదు).

* వారు దురుసుగా ప్రవర్తిస్తే ఆ వీడియోను సాక్ష్యంగా పెట్టుకుని స్థానిక ఎస్పీ/డీసీపీకి లేదా పోలీసుల అధికారిక వాట్సాప్/ట్విట్టర్ (X) ఖాతాకు ఫిర్యాదు చేయండి. చట్టాన్ని ఉల్లంఘించిన పోలీసు అధికారులపై ఉన్నతాధికారులు కఠినమైన డిపార్ట్‌మెంటల్ చర్యలు తీసుకుంటారు.

రోడ్డు భద్రత కోసం ట్రాఫిక్ నియమాలు పాటించడం మన బాధ్యత. అయితే తప్పు చేసినా చట్టబద్ధంగా ఫైన్ కట్టాలి తప్ప, పోలీసుల చట్టవిరుద్ధమైన దౌర్జన్యాలను భరించాల్సిన అవసరం సామాన్యులకు లేదు.

(న్యాయ సమాచారం - అవగాహన కోసం మాత్రమే)